على اصغر شميم
88
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
مازاروويچ « 1 » را كه اصلا ايتاليايى و ساكن روسيه بود با مترجم خود شاه مير خان ارمنى به تهران فرستاد تا دربارهى تعيين حدود طالش مذاكره كند . فتحعلى شاه او را به تبريز نزد عباس ميرزا فرستاد و نمايندهى مزبور به همراهى ميرزا محمد على آشتيانى مستوفى وليعهد ، مأمور تحديد حدود طالش گرديدند ولى در هيچ امرى بين آنان موافقت حاصل نشد و مازاروويچ به تفليس برگشت و مجددا در سال 1239 هجرى مأمور دربار ايران شد . در سال 1240 هجرى قمرى دو بار فتحعلى خان حاكم تبريز از جانب عباس ميرزا وليعهد و فرمانده قواى ايران در آذربايجان و قفقازيه براى مذاكره با ژنرال يرملوف به تفليس رفت و سرانجام در تاريخ هشتم شعبان 1240 هجرى ( 28 مارس 1825 ) موافقتنامهاى با حضور ژنرال ويلهمينوف « 2 » و مدداوف « 3 » پاراف شد تا در تهران دربارهى مواد آن تصميم قطعى اتخاذ شود در اين موافقتنامه نمايندگان روسيه با تردستى خاصى مبادله دو ناحيه گوگچاى و قپان را كه هر دو طبق عهدنامهى گلستان مىبايستى متعلق به ايران باشد ، بين ايران و روسيه زمينهى حل اختلافات مرزى قرار داده بودند تا به آن وسيله ناحيه گوگچاى را در تصرف خود نگاه دارند . موافقتنامهى مزبور در تهران با حيرت و تعجب تلقى شد و جلسات متعددى با حضور عباس ميرزا وليعهد و مازاروويچ نمايندهى روسيه و حسن خان سارى اصلان « 4 » كه به وضع طبيعى و جغرافيايى قفقازيه جنوبى كاملا آشنا بود ، تشكيل گرديد و سارى اصلان خدعهى سياسى روسيه را در تنظيم موافقتنامه فاش ساخت و معلوم شد كه ناحيه گوگچاى از لحاظ سوق الجيشى و تسلط بر ناحيهى ايروان براى ايران اهميت بسيار دارد ، در صورتى كه روسيه مىخواست گوگچاى را كه متعلق به ايران بود تصرف كند و قپان را كه آن نيز متعلق به ايران بود به عنوان عوض در قلمرو ايران بشناسد . در خلال اين اوقات ژنرال يرمولف به اتكاء موافقتنامهى تفليس ( كه هنوز مورد قبول ايران قرار نگرفته بود ) يك واحد از نيروهاى خود را براى اشغال ناحيهى گوگچاى روانه ساخت . فتحعلى شاه ميرزا محمد صادق وقايعنگار را به همراهى مازاروويچ براى اعتراض به اين امر و مذاكره با يرمولف روانه تفليس نمود ولى مازاروويچ در نيمهى راه نماينده ايران را رها كرد و خود با عجله به تفليس رفت . وقايعنگار به دنبال مازاروويچ عازم تفليس گرديد و در ربيع الثانى 1241 هجرى ( نوامبر
--> ( 1 ) - Mazaarowitch ( 2 ) - Wilheminov ( 3 ) - Maddaov ( 4 ) - ياء سارو اصلان .